ورزش های جدید و ورزش زنان در ایران

ورزش بانو- چراغ‌بازی‌های محلی لرستان دیری است با نسیم شهرنشینی روبه خاموشی رفته و تنها شعله لرزانی از برخی از این بازی‌ها برجای‌مانده است. طی ۳۰ سال اخیر آخرین شعله‌های سرکش بازی‌های محلی با وزش نسیم شهرنشینی خاموش شده و ردی از راه دور و دراز این بازی‌های نشاط‌ آور برجای نمانده تا مورد استفاده قرار گیرند. پیشینیان و پیران ما خاطرات بسیاری از بازی‌هایی دارند که با فضای خاکی روستاها گره‌خورده بود، بازی‌هایی که با روشن شدن هوا شور و هیاهو در خاک آبادی می‌افکند و اوقات خالی روستائیان را چنان پر می‌کرد که خستگی کارهای طاقت‌فرسا را از تن‌های مشتاق می‌زدود. فضای پاک روستاهای ما می‌طلبید که بیشتر بازی‌های بومی در محوطه‌ها و میدان‌های خاکی برگزار شود، گاه این بازی‌ها دور از خطرات جسمی هم نبود اما هیچ‌گاه به کدورت و تنش کشیده نمی‌شد چراکه خنده محصول صمیمی این بازی‌ها بود. از میان این بازی‌ها می‌توان به «تُرنه بازی»، «کلاورونکی»، «اَلون»، «چوزِرّ»، «هفت سنگ»، «توپچو»، «شاوزیرکُنی»، «دال پَلان» و... اشاره کرد. جالب اینکه اغلب تفریحات و بازیهای بومی و محلی دارای فلسفه ایی خاص برای مردم هر منطقه است و بر گرفته از فرهنگ و آداب و رسوم و سنن مردم آن منطقه است.

بازیهای محلی اغلب برای دختر ها و بانوان خانه دار دایر بود و با چنان شور و شعفی در ایام تعطیلی و اعیاد و جشن ها به این بازیها می پرداختند که تمام انرژی آنها را تخلیه می کرد و از طرفی موجب نزدیکی اهالی محل و روستاها به یکدیگر می شد.

دخترها در اعیاد نوروز، جشن ها و عروسی ها با حضور در محلی مناسب با هم انواع بازیهای محلی را برگزار می کردند و اکنون که نسل های قدیمی تر به برخی مسابقات المپیکی نگاه می کنند خیلی زود خاطرات تفریحات سالم و محلی در اذهان شان زنده می شوند. مثلا بازی کبدی یا گرگم به هوا که امروز در تمرینات اغلب تیم های ورزشی مورد استفاده قرار می گیرد یا چوگو که همان چوب و گوی می باشد و بسیاری از این بازیها در روستاهای ایران ریشه دارد ولی افسوس که به وادی فراموشی سپرده شده و بازیهای محلی و تفریحات سالم جای خود را به بازیهای مخرب رایانه ایی داده است. حالا در یک بسته کوچک به نام گوشی موبایل هم می توان ساعت ها ساکن بازی کرد و دست آخر هم با خاطری پریشان و چشمانی پف کرده و اعصابی خراب به نقطه هیچ و پوچ رسید!

دردهای ناشی از این بازیهای مجازی در آینده بروز می کند. هر چند که بچه های امروزی همین الان هم عصبی و پرخاشگر هستند و حتی این عصبانیت به بزرگترها و خانواده ها هم نفوذ کرده است.

علی یاور عزیز پور، مدیرکل ورزش و جوانان استان لرستان با اشاره به احیا بازی‌های بومی و محلی در لرستان گفت: برگزاری مسابقات بازی‌های بومی و محلی لرستان یکی از اقدامات این اداره کل در این حوزه بوده است.

وی بابیان اینکه این اداره کل در ایام مختلف سال اقدام به برگزاری جشنواره‌های متنوع با محوریت بازی‌های بومی و محلی در سطح استان می‌کند گفت: بازی‌های بومی و محلی لرستان غنی بوده و تنوع فراوانی دارند.

مدیر کل ورزش و جوانان لرستان درست می‌گوید اما از این بازی‌ها اثری نیست و تنها دال پَلان توانسته خود را به دنیای شهرنشینی برساند. آن‌هم نه به‌صورت رسمی بلکه با پناه بردن به کوه‌ها. این روزها زمانی که عده‌ای برای تفریح به کوه می‌روند چند ساعت را به برگزاری‌ این بازی اختصاص می‌دهند. هرچند این بازی گاهی از سوی مسوولان ورزشی از ویترین بازی‌های بومی بیرون می‌آید تا به شکل مسابقه برگزار شود اما هنوز صورت رسمی به خود نگرفته تا از شاخه‌های ورزشی استان باشد. این در حالی است که دال پلان قابلیت آن را دارد که با لباس رسمی پای خود را حتی از مرزهای استان هم بیرون بگذارد تا جزو جذاب‌ترین و پرشورترین بازی‌های کشور به‌حساب آید.

مدیرکل ورزش و جوانان لرستان در ادامه خبر می‌دهد: هیئت ورزشی روستایی و عشایری لرستان هرساله اقدام به برگزاری جشنواره‌های متنوع با محوریت بازی‌های بومی و محلی می‌کند.

عزیز پور همچنین از همکاری سایر دستگاه‌های اجرایی استان برای برگزاری این جشنواره‌ای بازی‌های بومی و محلی خبر داد و گفت: همچنین برگزاری مسابقات ورزشی جام دهیاران یکی دیگر از اقدامات در این حوزه محسوب می‌شود.

وی هدف از برگزاری این جشنواره‌ها را آشنایی بیشتر مردم با بازی‌های بومی و محلی و آداب‌ورسوم استان عنوان کردو این همان نقطه ای است که ما پیشنهاد طراحی لباس ورزشی برای این بازی را داریم.

دال پلان در زمینی برگزار می‌شود که هم مسطح باشد و هم پرازسنگ، بازیکن‌ها به دو دسته تقسیم‌ شده و هر دسته به فاصله‌ای قراردادی سه عدد دال (سنگ نشانه) را در یک ردیف پشت سرهم می‌چینند. فاصله هر سنگ از دیگری معمولاً یک متر است. این بازی معمولاً پنج نَوَرد یا گیم است، هر نفر که یک دال از گروه مقابل را بزند حق دارد دو سنگ و اگر کسی دودال بزند می‌تواند تا پایان آن گیم دو سنگ پرتاب کند، اگر یک گروه هر سه دال گروه مقابل را بر زمین بیندازد و تمام دال‌های خودش هنوز عمود باشند یک نَوَرد یا گیم را برده اما اگر یک یا دو عدد از دال‌های خودش هم افتاده باشد یک نیم گیم یا اصطلاحاً " تویل toil" را برده است. از قسمت‌های جذاب دال پلان زمانی است که تمام دال‌های گروه حرف بیفتد و گروه برنده یک نورد پیروز شده اما درگیم بعدی فقط کسی که آخرین دال حریف را انداخته حق انداختن سنگ را دارد و تا زمانی که موفق نشود یک دال از گروه مقابل را بزند هم‌ تیمی‌های او حق شرکت در بازی را نخواهند داشت و به‌ اصطلاح " مردال" شده‌اند. بازی دال پلان زور بازو و مهارت بازیکن را به‌خوبی به رخ می‌کشد و گاه بازیکن‌ها چنان دال‌های حریف را می‌زنند که جز چندتکه سنگریزه برجای نمی‌ماند. هرچند بازی دال پلان زمینی مسطح و سنگلاخی را نیازمند است اما می‌توان زمین ورزشی برایش تعریف کرد یا اجسام دیگری جایگزین سنگ‌ها شود تا این بازی پرشور بومی فراگیر شود.